Bij monumenten gaat het om schadevrij reinigen

Moet die vervuiling of oude verflaag er nu wel of niet af? Vooral bij monumenten is dat altijd weer de vraag. Daarachter schuilt vooral de angst dat reinigen veelal schade veroorzaakt aan de ondergrond. Maar volgens Steenwelzijn bewijst de praktijk in Engeland al heel lang dat reinigen ook kan zonder schade te veroorzaken.

Wouter en Hugo Kist van Steenwelzijn kunnen zich er nog steeds over verbazen dat er op het vasteland van Europa zo weinig kennis is van een Engelse methode om gevels en andere ondergronden schadevrij te reinigen. “Deze methode is in de jaren 80 ontwikkeld en is zelfs geschikt voor zachte ondergronden als (kalk)zandsteen. In Engeland is deze methode marktleider. Daar hoef je bij monumenten niet eens met iets anders aan te komen. Alleen heeft de fabrikant nooit de behoefte gevoeld om de overstap naar Europa te maken.”

Waar de beide heren het over hebben is het DOFF-systeem. Dit is een systeem dat werkt op basis van stoomreiniging. Hugo: “Het werkt met hoge temperatuur en lage druk. Bij de nozzle kan een temperatuur van 150 graden worden bereikt. Daar kun je zelfs verf mee verwijderen. Door de hoge temperatuur wordt de hechting van vervuiling en verflagen verbroken, waardoor deze van de ondergrond loskomen zonder die te beschadigen. Dankzij de hoge temperatuur kan met een lage druk en een beperkte waterhoeveelheid worden gewerkt, waardoor de ondergrond minimaal wordt belast.”

Dat is volgens hen een groot verschil met traditionele reiniging. “Daarbij wordt vaak gewerkt met lagere temperaturen, waardoor meer water en hogere druk nodig zijn. Veel systemen kunnen niet eens onder 100 bar werken, waardoor de ondergrond vaak wordt beschadigd. Bij het DOFF-systeem zorgt juist de hoge temperatuur ervoor dat met een beperkte waterhoeveelheid kan worden gewerkt en onder lage druk, al vanaf 30 bar.”

Importeur

In Engeland is ruim ervaring met dit systeem. Steenwelzijn is sinds 2019 importeur van de apparatuur. Die wordt geleverd door het Engelse bedrijf Stonehealth, waar de heren dus ook de Nederlandse bedrijfsnaam van hebben afgeleid.

Steenwelzijn deed er zelf inmiddels ruime ervaring mee op, in Nederland maar ook in bijvoorbeeld Duitsland. Dat levert vele bijzondere verhalen op. “Vorig jaar kwamen we op de beurs MONUMENT in gesprek met de eigenaar van een voormalig woonwinkelpand in Dieren, dat viel onder beschermd dorpsgezicht. De gevel van het winkeldeel was ooit geschilderd. De gemeente had toen aangegeven dat dat er ooit wel weer af moest. Nu wilde de nieuwe eigenaar het er af halen, maar mocht het juist niet omdat de gemeente bang was voor beschadiging van de ondergrond. Ze kwamen er niet uit. De eigenaar heeft ons toen maar een proefstuk laten uitvoeren. Dat zag er zo goed uit dat de vergunning daarna alsnog werd verleend.”

Ook werd een molen van het Utrechts Landschap gereinigd. “De korstmossen zaten er zo dik op dat de opdrachtgever had verwacht dat we deze niet helemaal zouden kunnen verwijderen, maar wij wisten wel beter. Wij zijn gewoon aan de gang gegaan en het resultaat was dat de gevel weer helemaal echt schoon was. Zelfs de korstmossen waren verwijderd. En dat zonder schade. Een aantal voegen was door vorstschade al heel kwetsbaar. De opdrachtgever ging er daarom vanuit dat na reiniging voegherstel nodig zou zijn. Maar die voegen zijn gewoon blijven zitten en het voegherstel kon voorlopig worden uitgesteld. Er zijn inmiddels diverse molenaars wezen kijken naar het resultaat.”

Geen chemische middelen

De crux zit dus echt in de hoge temperatuur van de reiniging. “We gebruiken geen chemische middelen en het is ook geen methode van stralen, zoals kalkwassen en luchtgommen dat zijn. Wij verwijderen vervuiling en verflagen zonder schade, waarbij het karakter en eventuele patina behouden blijven.”

Steenwelzijn zal in mei opnieuw op vakbeurs MONUMENT te vinden zijn. Wie geïnteresseerd is in de apparatuur kan de stand op de beursvloer bezoeken. “En als iemand interessante klussen heeft, staan we daar ook voor open.”

Tijdens vakbeurs MONUMENT is Steenwelzijn te vinden op stand 7.C006