‘Een gasloze oplossing voor elk monument’

Veel monumentale gebouwen zijn niet ontworpen voor moderne energiesystemen. Ze hebben hoge plafonds, grote volumes, historisch gegroeide leidingsystemen en vaak een matige isolatie. Dat vraagt om aangepaste maatregelen. De oplossing daarvoor is volgens Qmex gelegen in hoogtemperatuur-warmtepompen. Daarmee kunnen bestaande afgiftesystemen worden gehandhaafd.

Verduurzaming van monumenten wordt geregeld benaderd alsof het om nieuwbouw gaat, zo ziet Qmex. In de praktijk leidt dat tot ingrijpende verbouwingen, comfortproblemen en hoge kosten. Daarnaast kennen monumenten vaak wisselend gebruik en uiteenlopende comforteisen.

Gasloos maken van monumenten is voor Qmex een belangrijke manier om bij te dragen aan de vermindering van CO₂-uitstoot. Sinds 2019 kiest het bedrijf daarbij bewust voor een andere aanpak. Qmex ontwikkelt hoge-temperatuur warmtepompen die aanvoertemperaturen tot circa 80 °C kunnen bereiken, vergelijkbaar met een traditionele cv-ketel. Ook zonder verdere isolatiemaatregelen wordt hiermee in de praktijk regelmatig een halvering van de energierekening gerealiseerd, afhankelijk van gebouw en gebruik. Daardoor kunnen in veel monumenten bestaande radiatoren en afgiftesystemen behouden blijven en wordt energiebesparing bereikt zonder het karakter van het gebouw aan te tasten. In de praktijk realiseert Qmex regelmatig een terugverdientijd van circa 5 jaar, afhankelijk van energieprijzen, gebouwgebruik en uitgangssituatie.

Koudemiddel propaan

Vanaf het begin zet Qmex in op warmtepompen met propaan (R290) als natuurlijk koudemiddel, waarmee hogere aanvoertemperaturen mogelijk zijn dan bij conventionele warmtepompen met lage-temperatuursystemen, die vaak aanvullende elektrische naverwarming nodig hebben. Hoewel steeds meer fabrikanten warmtepompen met propaan aanbieden, vraagt toepassing in monumentale gebouwen om meer dan alleen de keuze voor een koudemiddel: systeemengineering en hydraulische afstemming zijn daarbij doorslaggevend. Belangrijk voor Qmex is dan ook de totaalbenadering van de gasloze oplossing. “Het gaat om het totale systeem, waarvan de warmtepomp het hart vormt”, aldus Qmex. “Dat systeem moet hydraulisch goed zijn afgestemd op het bestaande gebouw en het gebruik ervan.”

De warmtepompsystemen kunnen functioneren met verschillende afgiftesystemen, zoals bestaande radiatoren en vloerverwarming op lagere temperaturen. Eén en dezelfde installatie kan worden ingezet voor verwarming, koeling en warm tapwater. Waar bestaande radiatoren of vloerverwarming niet toereikend zijn, kan het systeem worden aangevuld met ventilatorconvectoren, die geschikt zijn voor monumenten met hoge plafonds en grote volumes en comfortabele koeling mogelijk maken. De koelwerking is daarbij energiezuiniger en rustiger dan bij traditionele airconditioningsystemen, doordat die is geïntegreerd in het totale energiesysteem van het gebouw.

Hydraulisch systeem

Een cruciaal maar vaak onderschat onderdeel van monumentale verduurzaming is de hydraulische engineering. Monumenten beschikken zelden over één uniform leidingnet; in de loop der decennia zijn vaak meerdere systemen toegevoegd, elk met eigen diameters, stromingsgedrag en temperatuurregimes. Qmex ontwerpt systemen die aansluiten op deze bestaande hydraulische realiteit, in plaats van deze te forceren of volledig te vervangen.

Naast ontwerp en engineering speelt slimme gebouwbeheersing een belangrijke rol in het betrouwbaar functioneren van monumentale energiesystemen. Door opwekking, distributie en afgifte slim op elkaar af te stemmen, kan het energiesysteem zich aanpassen aan het werkelijke gebruik van het gebouw. Zo ontstaat een systeem dat niet statisch is, maar meebeweegt met seizoenen, gebruik en toekomstige energievoorwaarde.

Grote vermogens

“Wij hebben vanaf het begin van ons bedrijf ingezet op deze oplossing en zijn hier koploper in. Daarbij leveren wij warmtepompen in een breed vermogensbereik, van kleinschalige toepassingen tot grootschalige, gecascadeerde systemen op gebouwniveau, met totaalvermogens van circa 4 kW tot 20.000 kW voor verwarming, koeling en warm tapwater. In monumenten zijn dergelijke hogere vermogens vaak noodzakelijk. Zo werken wij momenteel aan de engineering van een warmtepompproject in een klooster met een beperkte elektriciteitsaansluiting, waar het benodigde vermogen in de orde van honderden kilowatts ligt. Daarnaast realiseren wij oplossingen voor monumentale winkelpanden, woningen, grote woonboerderijen en andere erfgoedgebouwen. In situaties waar vaak wordt uitgegaan van hybride systemen, kunnen wij in geschikte gevallen een volledig gasloze oplossing realiseren.”

Qmex is exposant op MONUMENT 2026. Maak kennis op stand 7.C001.