Gasloze turbineketel vervangt CV-ketel 1:1

Een van de eerste woningen waarin Tarnoc een ketel plaatste was die van architect en DuMo-adviseur Bernard Vercouteren van den Berge.

Om een monument gasloos te maken is vaak een toestel nodig dat de cv-ketel één op één kan vervangen, zonder ingrijpende wijzigingen. Een reguliere warmtepomp kan dat vermogen niet leveren; de innovatie turbinewarmtepomp van Tarnoc kan dit wel. Dat is inmiddels in diverse pilots bewezen, waarmee de turbinewarmtepomp nu marktrijp is.

Vincent Wijdeveld en Tijmen de Jong zijn de uitvinders van de turbineketel. Zij vonden elkaar als studenten van de TU Delft, waar Vincent informatica deed en Tijmen natuurkunde. Zij zagen een grote uitdaging om monumenten en andere oudere gebouwen gasloos te maken. Monumenten zijn vaak maar beperkt te isoleren, terwijl ook de plaatsing van buitenunits vaak niet wenselijk is. Zij gingen dus op zoek naar technieken die de CV-ketel één op één zouden kunnen vervangen.

De turbineketel is qua techniek een beetje vergelijkbaar met een luchtwarmtepomp. De ketel bevat echter geen koudemiddel. In feite is de buitenlucht zelf het koudemiddel. Die wordt met een turbocompressor gecomprimeerd, waardoor die opwarmt. Een beetje warmte wordt er weer uit gewonnen, waarna de lucht door een turbine wordt gevoerd. Daar wordt via expansie de energie van de compressie terug gewonnen.

Hoge temperatuur

Het innovatieve proces levert een COP op van 1,6 tot 1,8. Dat betekent dat dus van 1 kW elektriciteit voor de compressor en dergelijke, er 1,6 tot 1,8 kW warmte wordt opgewekt. De temperatuur daarvan is maar liefst 80 ⁰C. Daarmee kan dus ook rechtstreeks warm tapwater worden bereid en kan de turbineketel het verwarmingssysteem voeden met eenzelfde temperatuur als de CV-ketel.

De turbineketel heeft de maat van een grote koelkast (75x65x158 cm). Daarmee kan die meestal wel op ongeveer dezelfde plek geplaatst worden als de CV-ketel. Wel zijn er kanalen nodig voor toevoer en afvoer van lucht. Dat kan met roosters in de gevel, maar kan ook via het dak. Eigenlijk is er altijd wel een goede plek voor te vinden, ziet Wijdeveld in de praktijk.

“Met de COP die we bereiken zijn we goedkoper dan stoken op gas”, geeft Wijdeveld aan. Dat die COP lager is dan een reguliere warmtepomp, erkent hij zonder meer. “Maar de Tarnoc is ook niet bedoeld voor goed geïsoleerde nieuwbouwwoningen. Het gaat juist om situaties waarin hoge vermogens worden gevraagd en hoge watertemperaturen. Daar is onze turbineketel een goede oplossing voor, zeker ook omdat we dus geen buitenunit hebben.”

Piekvermogen

De turbineketel heeft een piekverbruik van 12 kW, waardoor een driefasen aansluiting nodig is. Dat piekvermogen zal vooral worden aangesproken bij douchen. “We hebben bewust geen boilervat toegevoegd, juist omdat we de ketel één op één willen vervangen, met behoud van hetzelfde comfort, oftewel continu warm tapwater.” Mochten er meerdere douches in een pand tegelijkertijd gebruikt worden, dan kan alsnog een boilervat worden overwogen. Buiten de bereiding van tapwater zal de turbineketel op koude dagen draaien op een vermogen van 6 tot 8 kW, wat ook voor de efficiëntie het meest gunstige is.

De ketel levert een output van 20 kW aan verwarming. “CV-ketels leveren wel een hoger vermogen, maar dat zit vooral in warm water. Met dit vermogen denken we 95% van de bestaande woningen in Nederland te kunnen bedienen.”

“We richten ons daarbij niet alleen op monumenten”, zegt commercieel directeur Robert Jan Deelen. “Maar bijvoorbeeld ook op woningen uit de jaren 20 en 30. Ook die zijn vaak lastig of alleen tegen heel hoge kosten te isoleren. Oudere woningen hebben soms niet eens een spouwmuur om na te isoleren. Verder kan het systeem ook gebruikt worden om bijvoorbeeld naschoolse opvang of sportvoorzieningen gasloos te maken. Doordat we werken met een hoge temperatuur, kun je die gebouwen net zo snel opwarmen als nu met een CV-ketel.”

De turbineketel bestaat uit robuuste onderdelen. Uit de pilots blijkt dat er ook nauwelijks onderhoud nodig is. Eens per jaar filters vervangen is meestal voldoende. Eventuele softwarestoringen zijn vanaf afstand te verhelpen.

Bewezen en gecertificeerd

De turbineketel zal op de Monumentenbeurs zijn echte marktintroductie beleven. Dit na pilots van meer dan vijf jaar. In die pilots is de techniek inmiddels wel bewezen, maar wel is het rendement verhoogd en het geluidsniveau verlaagd. Ook zijn de diverse certificering inmiddels afgerond, zoals CE-keurmerk en energielabel voor het toestel zelf. Aan de waardering van de ketel voor het Energielabel van woningen en gebouwen wordt nog gewerkt.

Dat de techniek inmiddels bewezen is, beaamt Bernard Vercouteren van den Berge, architect en DuMo-adviseur uit Middelburg. Zijn monumentale woning was een van de eerste waarin Tarnoc een ketel plaatste. “Ik was klaar met alle andere energetische verbeteringen. Volgens de trias energetica heb ik glas, dak, gevel en vloer verbeterd voor wat mogelijk was. Ook had ik al PV-panelen geplaatst. Wat overbleef was gasloos worden en vervanging van de gasgestookte CV-ketel. Een reguliere warmtepomp is niet mogelijk gezien vermogen en gezien de lage temperatuur, waarvoor je vloer- of wandverwarming nodig hebt.”

Bernard nam de Tarnoc in juni 2023 in bedrijf. Omdat het een pilot was, bleef de CV-ketel aanwezig als backup. Anderhalf jaar later liet hij die alsnog weghalen. “Het systeem draaide prima en zonder enige storing.” Binnenkort zal in Middelburg wel een nieuwere Tarnoc worden geïnstalleerd. “Die nieuwe versie die nu op de markt komt, heeft een hoger rendement en is bijna geluidstil. Dat zijn behoorlijke verbeteringen in de techniek.”

Als DuMo-adviseur is Vercouteren van den Berge blij met de ontwikkeling van de Tarnoc. “Het is zeker iets waar veel monumenteneigenaren op zitten te wachten.”

Tarnoc is exposant op MONUMENT 2026. Maak kennis op stand 7.C002.