Handscanner maakt meetbare VR-weergave van monumenten

3D-opnames van omgeving en gebouwen kunnen in de monumentensector voor allerlei doeleinden worden gebruikt. Hoe mooi is het als je daarbij kunt beschikken over fotorealistische weergaven waarin je ook nog kunt meten? Nieuwe apparatuur en technieken maken dat eenvoudig mogelijk tegen betaalbare prijzen.

Joost Wijnen van GeoReality BV liet op de vakbeurs MONUMENT zien wat er inmiddels mogelijk is op dit gebied. In zijn stand ontving hij een groot aantal geïnteresseerde bezoekers, met zeer verschillende ideeën over wat ze zouden willen met zulke opnames. Bijvoorbeeld het centimeter nauwkeurig in kaart te brengen van restauratie of instandhouding van een monument, maar ook om inrichtingen van zalen te kunnen bepalen. “Zo was er iemand van een museum die elke nieuwe collectie vooraf zou willen inpassen en visualiseren, om deze daarna ook nog eens vast te leggen als een 3D-archief. Dit is niet alleen voor beheer interessant, maar ook om iedereen voor altijd virtueel toegang te geven tot elke collectie die het museum ooit getoond heeft.”

Betaalbaarheid
GeoReality brengt hiervoor sinds begin 2025 betaalbare en eenvoudig te bedienen apparatuur op de Nederlandse markt. “De meeste 3D meetapparatuur heeft een prijskaartje van 50.000 euro en meer. Een rolmaat kost vijf euro. Wij zijn op zoek gegaan naar apparatuur voor digitaal inmeten die hier qua prijs tussenin zit. Daarvoor importeren we nu handscanners vanuit Duitsland.”
“We importeren onder meer viDoc RTK en XGRIDS mobiele 3D scanners. viDoc is een compacte GPS-antenne om met een smartphone of tablet centimeter nauwkeurig te kunnen landmeten en 3D scannen. Deze werkwijze is in Duitsland vereist bij de aanleg van bijvoorbeeld telecom om tot betere maatvoering te komen en de ondergrondse installaties ook achteraf te kunnen visualiseren. Door met de viDoc door de open liggende sleuf te lopen, ontstaat een 3D onderlegger voor CAD, BIM of GIS applicaties waarmee de ondergrondse infra en openbare ruimten beheerd kunnen worden.”

Door gebouw lopen
“De GPS-antenne werkt echter alleen in de buitenruimte terwijl het bereik van een smartphone tot enkele meters beperkt is. De handscanners van XGRIDS zijn een handzame oplossing om sneller meer van de omgeving en alle binnenruimten in 3D te kunnen registreren. Je drukt simpelweg op de opnameknop en loopt vervolgens rondom of door het hele gebouw. De LiDAR-scanner combineert panoramische foto’s tot realistische 3D opnames. Hij legt daarmee meer van de omgeving vast dan je zelf op dat moment in de gaten hebt, terwijl bewegende objecten zoals mensen of auto’s worden genegeerd waardoor je opnames lijken alsof je die op een rustige zondagochtend hebt opgenomen.”
Met een XGRIDS scanner kun je in pakweg een uur een heel kasteel opnemen. Het resultaat is een 3D weergave, waarbij je digitaal om of door het gebouw kunt lopen. Daarbij kun je inzoomen op details en zelfs meten. “De nauwkeurigheid is uiteraard een kwestie van prijs/kwaliteit verhouding. Met een gemiddelde scanner uit ons aanbod haal je een nauwkeurigheid van 1 centimeter, op een scanafstand tot maximaal 30 meter. Voor de meeste toepassingen is dat voldoende. Als je nog nauwkeuriger wilt heb je specialistische apparatuur nodig die flink duurder is terwijl de opnames meer tijd kosten.”

Bestanden weergeven
Zo eenvoudig als het opnemen is, is volgens Wijnen ook het weergeven. “De opnames worden op een zwaardere pc of online tot een 3D model verwerkt. De resultaten kunnen dan als puntenwolken, panoramafoto’s of als fotorealistisch 3D model gedeeld, bekeken en bewerkt worden. De bezoekers van de vakbeurs MONUMENt bevestigden de behoefte om inspecties duidelijker te kunnen registreren. Ook het kunnen meten en begroten vanuit dit 3D model voor bijvoorbeeld onderhoud of renovaties sprak tot de verbeelding. GeoReality is dan ook begonnen aan de ontwikkeling van een meet- en rekentool om met een virtuele rolmaat op vertrouwde wijze vanuit de 3D gebouwmodellen te kunnen meten en begroten.”

Joost bij Kasteel Dussen