Sectorbrede aanpak arbeidsmarkt restauratie van start

De monumentensector moet gezamenlijk gericht in actie komen om toekomstige arbeidstekorten te voorkomen. Jaarlijks is naar schatting een instroom nodig van 200 tot 300 mensen, van hbo tot ambachtslieden en middenkader. Het Actieplan Aanpak Arbeidsmarkt Restauratiesector is van start gegaan en brengt in kaart wat er precies moet veranderen. Kwartiermakers hiervan willen op vakbeurs MONUMENT dan ook graag in gesprek met bezoekers.

“Het is te gek voor woorden dat wel veel geld gaat naar restauratie en behoud van monumenten, oftewel naar de stenen, maar dat de opleiding van mensen die dat werk moeten doen er maar een beetje bij aan bungelt, zonder plan of strategie.” Aldus Herbert-Jan Hiep. Hij was vanuit IVEM Heritage & Marketing in opdracht van Stichting ERM betrokken bij een onderzoek naar de arbeidsmarkt in de restauratie.

Onder meer dat rapport en het bijbehorende actieplan hebben er toe geleid dat er inmiddels een Actieplan Aanpak Arbeidsmarkt Restauratiesector ligt. Twee kwartiermakers, waarvan Hiep er een is, gaan hiermee aan de slag. Met als belangrijkste taak dat er een sectorbrede gezamenlijke aanpak komt. “We hebben contact met het ministerie van OC W, dat het probleem ook constateert, maar het is niet zo dat wij vinden dat OCW het maar moet opknappen. De regie moet echt komen vanuit de sector zelf.”

Versnippering

Uit het rapport van IVEM, maar ook eerdere rapporten van onder andere EIB en Savantis, blijkt dat de restauratiesector kampt met ernstige en structurele personeelstekorten op alle niveaus: van ambachtelijke vakmensen tot specialisten met een hbo- of wo-opleiding, toezichthouders en projectleiders.

“De gevolgen daarvan worden al merkbaar in de vorm van langere doorlooptijden, stijgende kosten en afnemende restauratiekwaliteit. De vergrijzing en het verdwijnen van opleidingen vergroten het probleem in de komende jaren. Het beeld is zorgwekkend; als er nu geen actie wordt ondernomen, zullen binnen vijf jaar veel vakmensen uitstromen zonder dat er voldoende opvolging is. De sector dreigt daardoor niet alleen capaciteit, maar ook onmisbare kennis en vakmanschap te verliezen. De analyse laat ook zien dat eerdere initiatieven te weinig resultaat hebben opgeleverd. De oorzaken daarvoor liggen vooral in de versnippering van het veld, het ontbreken van regie en de beperkte slagkracht van individuele organisaties”, zo is een van de conclusies van het rapport.

Kernteam en adviestafels

Regie en samenwerking in de sector organiseren is dan ook de eerste stap die volgens Hiep genomen moet worden. “Pas dan kun je ook een vuist maken en zorgen dat er wat gaat gebeuren.” De kwartiermakers zullen daarvoor een kernteam oprichten van circa vijf mensen die een afspiegeling van de sector vormen. Dat kernteam moet niet te groot worden zodat het slagvaardig blijft. Volgende stap is het inrichten van adviestafels per thema, zoals onderwijs en opleiding. Die zullen per themagebied moeten kijken waar het mis loopt en wat er moet gebeuren. “Waarbij veel informatie al beschikbaar is vanuit de gemaakte rapporten.”

In die rapporten wordt onder meer een inschatting gemaakt van het aantal mensen dat jaarlijks zou moeten instromen. Dat zouden er waarschijnlijk 200 tot 300 moeten zijn, verdeeld over alle verschillende functies. “Dat geldt niet alleen voor de uitvoerende ambachtslieden, want ook bij grote opdrachtgevers en bij gemeenten als vergunningsverleners vloeit kennis weg en heb je dus mensen nodig. Daarnaast heb je middenkader nodig om plannen voor te bereiden en te begeleiden.”

Voor de sector zijn het grote aantallen, maar op de totale arbeidsmarkt is het maar klein. “We denken dan ook dat het moet gaan lukken om die mensen te vinden. Maar daar moeten we ons dus wel gezamenlijk voor in gaan spannen.”

Op vakbeurs MONUMENT willen de kwartiermakers dan ook graag in gesprek met bezoekers. “De beurs is voor ons een werkmoment. We werken de actieagenda uit in overleg met de sector, en dat overleg voeren we daar. Bezoekers vragen we concreet input te geven: wie ben je, wat voor mensen heb je nodig, waar loop je vast en wat is er volgens jou nodig. Dat gaat direct de agenda in."